PR is niet ‘fout’, maar wel onderdeel van een anti-democratisch proces. Dat vindt David Miller, professor sociologie aan de universiteit van Strathclyde in Glasgow en een van de oprichters van SpinWatch, een organisatie die PR en lobby in Engeland en Wales kritisch onderzoekt. SpinWatch richt zich op het ontmantelen van halve waarheden en leugens van zowel politieke lobby als het bedrijfsleven. ‘Ja, we zijn activistisch.’
Met welk doel is SpinWatch opgericht?
‘SpinWatch is in 2004 begonnen uit frustratie over de propaganda rondom de oorlog in Irak, een frustratie die we ook al hadden over de oorlog in Afghanistan. We zagen hoe makkelijk het de regering afging om propaganda te verspreiden en we wilden die ontkrachten door te laten zien hoe ze werken. We richten ons op lobbyclubs en denktanks en op de PR-strategie van het bedrijfsleven.’
SpinWatch lijkt vooral activistisch.
‘Ja, we zijn activistisch. We verzetten ons tegen elite-organisaties die alleen maar self supporting bezig zijn. Ons doel is om meer transparantie over besluitvorming te geven.’
Jullie richten je niet primair op voorlichting voor journalisten. Zijn journalisten in het Verenigd Koninkrijk zich al bewust van de werkwijze van PR?
‘Ik denk inderdaad dat er een groter bewustzijn onder journalisten is in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten dan in andere landen. Dat komt voornamelijk omdat de PR-industrie hier duidelijker aanwezig is en meer invloed heeft. De opkomst van PR viel samen met het marktdenken dat in Engeland en Amerika sneller werd doorgevoerd dan elders. Journalisten zijn zich bewust van de rol van PR, maar toch is PR nog altijd succesvol. Nick Davies’ Flat Earth News was blijkbaar toch nog nieuw voor veel mensen, dat bewijst dat het nog steeds belangrijk is om het bewustzijn te verhogen.’
Op de site van SpinWatch is te zien van wie jullie geld krijgen. Dat komt voornamelijk uit linkse en activistische hoek, bijvoorbeeld van Greenpeace, een organisatie die bekendstaat om zijn gewiekste PR. Is dat niet gek?
‘We zijn links, dat is zeker, we komen uit de anti-war-movement. Er wordt ons soms verweten dat we zelf ook aan lobby doen. Natuurlijk doen we dat, we vragen aandacht voor onze stukken. Lobby en PR zijn niet fout, het staat iedereen vrij om in een democratie te proberen invloed op de besluitvorming te krijgen. Maar het is een elite-proces geworden en daarmee een anti-democratisch proces. Elite-organisaties hebben het meeste geld voor lobbyisten, dus krijgen de elite-organisaties meer invloed en weer meer geld. Het proces versterkt zichzelf. Bovendien zijn die clubs niet open over hun werkwijze. Wij willen transparant zijn. Daarom kun je op onze site zien van wie wij geld krijgen, zodat je nu weet dat we ook van Greenpeace een bijdrage kregen. Wij pleiten ervoor dat alle PR zo transparant wordt.’
Ziet u nieuwe trends in de manier waarop PR-functionarissen werken?
‘Nieuwe media zijn natuurlijk erg belangrijk geworden. PR-bureaus werken met valse identiteiten op fora en ze laten hun belangen behartigen door valse organisaties, front groups die zichzelf als onafhankelijk bestempelen maar ondertussen betaald worden door het bedrijfsleven of het specifieke bedrijf. Dat gebeurt zowel bij corporaties als onder activisten.
‘Maar belangrijker is de historische tendens. Kijk naar de bankencrisis. De PR van de banken is na de crisis goed op gang gekomen. De uitkomst is dat banken gesteund worden met meer geld, wat door de mensen betaald moet worden, uit uitkeringen bijvoorbeeld. En zie dan de rellen die we deze zomer in Engeland hadden, die komen grotendeels voort uit de kloof tussen haves en havenots. PR is een belangrijk onderdeel van die trend.’
Gevaarlijk Spel is een onderzoek naar de verhouding tussen de journalistiek en de pr- en communicatiesector. Uitgangspunt vormen de norm die de professionele journalistiek zichzelf stelt: het streven naar onafhankelijkheid.
Wat een ongelooflijk kritiekloos interview, je bent mooi in het PR-praatje van deze meneer gestonken, Leendert. Waar komt toch altijd de idee vandaan dat PR per definitie slecht is en er alleen op gericht om de boel te bedonderen?
Ja, mensen belazeren de kluit. Is dat de schuld van PR? Nee, want de kluit belazeren is per definitie slechte PR – de afko staat nog immer voor public relations bij mijn weten.
Nu ja, zolang PR bestreden wordt met pseudo-marxistische propaganda (overigens ben ik geheel voor meer propaganda TEGEN oorlog, maar dat terzijde) vind ik het best. Deze meneer maakt zich onsterfelijk belachelijk door de rellen van onlangs, de kloof tussen de have en havenots en PR in een adem te noemen. Juist, PR zorgt voor armoede en honger in de wereld… Straks is de PR-industrie nog verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde. Me dunkt.
Sorry dat ik de boel chargeer, maar wat loopt deze man te raaskallen, slaat helemaal nergens op! Misschien in de non-egalitaire Engelse maatschappij, maar absoluut niet in Nederland, noch in de rest van Europa.
Nota bene een wetenschapper die toegeeft activistisch bezig te zijn. Holy crap! Wetenschap, was dat niet die tak van sport waarbij men op zoek was naar waarheidsvinding? Ik weet niet wat ik enger vind, de wapenlobby of dit soort figuren.